“Kozan’da Türkler fırınlarda yakılarak öldürüldü”
“Kozan’da Türkler fırınlarda yakılarak öldürüldü”
Araştırmacı Tarihçi Cezmi Yurtsever, Adana’nın Kozan ilçesinde Türkler’in fırınlarda yakılarak öldürülme olaylarını aydınlatan Osmanlı arşiv belgelerini ortaya çıkardı.
Yurtsever, yaptığı açıklamada, Başbakanlık Osmanlı Arşiv Daire Başkanlığı tarafından internette yayınlanan “Hariciye-Siyasi-2556-1/50-52″ numaralı belgede Fransız işgal günlerinde Kozan’da görev yapan Osmanlı Polis Komiseri Hamdi Bey ile ilgili baskı yıldırma görevden almayla ilgili önemli bilgilere yer verildiğini belirtti. Belgede, Adana’yı işgal altında bulunduran Fransız yönetimi adına Albay Bremond kaynaklı Ermeni silahlı güçlerinin tek yanlı suçlamasıyla hazırlanan “Halkı hapsederek baskı yoluyla para topladığı” suçlamasına hedef olan ve görevden alınması istenen Kozan Polis Komiseri Hamdi Bey hakkındaki suçlamaların doğru olmadığının açıklandığını vurgulayan Yurtsever, Fransız işgal yönetiminin görevine son vererek mağdur ettiği Hamdi Bey olayıyla ilgili olarak 20. Kolordu Kumandan Vekili Mahmut 23 Aralık 1919 tarihi itibariyle resmi yazışma ile Osmanlı İçişleri Bakanlığı’nı bilgilendirildiğini kaydetti.
Mahmut Bey’in Osmanlı arşiv belgesine yansıyan resmi yazısında yer alan açıklamalar şöyle:
“Fransa’nın Adana Baş İdare memuru Yarbay Bremond, Kozan Sancağı’nda kurallara aykırı olarak halktan para topladığına dair gelen şikayetler üzerine 9 Kasım 1919′da Kozan’daki Fransız Yüzbaşısı Taillardat ile meselenin araştırılması emredilmiştir. Bu işler sözde Kozan Pdlis Komiseri Hamdi Efendi tarafından yapıldığından kendisinin tutuklanıp, durumdan Kayseri Livası dahilindeki ilgililerin haberdar edilerek ispatlı ve ayrıntılı şikayet mektuplarının tarafına gönderilmesi bildirilmektedir. Oysa Müslüman halka yapılan baskının tek sebebi Fransız Yüzbaşı Mösyö Taillardat olduğu halde tahkikatın ona yaptırılması, ayrıca Müslüman bir memur yerine Ermeni bir memur tayin edilmek suretiyle Hamdi Efendi’nin işine son verilmesi, halen Fransız idaresinde ve Ermeni memurlar arasında görev yapan Müslüman bir komiserin Ermeni jandarmalar aracılığıyla halkı hapsedip baskı yaparak para toplaması mümkün olamayacağından adı geçen memurun mağduriyetinin giderilmesi arz olunur.”
Cezmi Yurtsever, Osmanlı Dışişleri Bakanı Reşit Paşa’nın, Kozan’da görev yapan Polis Komiseri Hamdi Bey’in mağdur edilmesi olayının önlenmesini Fransa Hükümeti’ne bildirdiğini ancak Kozan’da yaşanan Fransız işgali ve Ermeni kamavorlar tarafından Polis Komiseri Hamdi Bey ve arkadaşı Tahrirat Katibi Ali Rıza efendinin 18 Nisan 1920 tarihinde Büyükcami yakınındaki fırında vahşi bir şekilde yakılarak öldürüldüğünü ifade etti.
1990 yılında Kozan ilçesinde Adana Valiliği adına sonuçlandırdığı tarihi belgelendirme çalışmaları esnasında olayların görgü tanığı Emin Kurtoğlu ve Halil Altıparmak ile görüştüğünü de hatırlatan Yurtsever, “Her iki tanık da Hamdi Bey’in fırında öldürüldüğünü açıkladılar. Emin Kurtoğlu, Kozanoğlu Mustafa ve Emekli Binbaşı Mehmet Bey’in yakılarak öldürüldükleri fırın yerlerini de göstermişti” dedi.
Yurtsever, Kozan’da yaşanan işgal günleri ve Hamdi Bey olayıyla ilgili belgelere “Sis” adlı kitabında yer vererek bütün bilim dünyasının olaydan haberdar olmasını sağlamak istediğini sözlerine ekledi.
